Pięć miesięcy temu udostępniliśmy pliki CAD drukarki CORE One na licencji Open Community License (OCL). Od tego czasu opublikowano tysiące projektów na licencji OCL, w tym projekty grup badawczych z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley i MIT. Otrzymaliśmy również wiele opinii od twórców, przedsiębiorstw, ekspertów prawnych, a także innych uczelni, które chcą udostępniać swoje projekty i wyniki badań na licencji OCL.

Dzisiaj udostępniamy wersję 1.1 OCL, która uwzględnia proponowane ulepszenia. Nowa licencja jest już dostępna na GitHubie i można ją wybrać do wykorzystania w swoich projektach na Printables. Oto wszystkie nowości.

TL;DR: Co nowego w wersji 1.1

• Modułowy system rozszerzeń: dostosuj swoją licencję, dodając dodatkowe warunki dotyczące podania autora, progów przychodów lub ograniczeń dotyczących badań i rozwoju
• Bardziej restrykcyjny copyleft: dzieła pochodne muszą pozostać objęte licencją OCL (koniec z fragmentacją licencji)
• Udoskonalona podstawa licencji: szersze prawa do wykorzystania w celach biznesowych, jaśniejszy zakres praw własności intelektualnej oraz wyraźne poszanowanie obowiązującego prawa
• Nowe przykłady dobrych praktyk: w tym scenariusze dotyczące rozszerzeń oraz ich kombinacji

System rozszerzeń

To największa zmiana w wersji 1.1 i ta, która nas najbardziej cieszy.

Problem polega na tym, że różni twórcy mają różne potrzeby. Hobbysta udostępniający kanał wentylatora na Printables ma inne priorytety niż uczelnia dzieląca się wynikami wieloletnich badań, a to z kolei różni się od sytuacji, w której firma udostępnia komercyjne pliki CAD. W wersji OCL v1.0 obowiązywał uniwersalny model. W wersji v1.1 podstawowa licencja pozostaje zwięzła (nadal mieści się na jednej stronie), a użytkownik może do niej dołączać potrzebne mu rozszerzenia.

Dziś wypuszczamy cztery rozszerzenia.

Ogólna licencja (General Attribution – GAtt v1)

Kiedy ktoś udostępnia dzieło pochodne oparte na Twojej pracy, musi wymienić Ciebie w źródłach. To proste. Odnieśliśmy się również do często pojawiającego się pytania: „Jak podać źródło na plastikowym uchwycie o długości 4 cm, który nie ma opakowania?”. Odpowiedź: dołączona przywieszka, kartka lub kod QR. Najnowsza wersja tekstu GAtt uwzględnia ograniczenia związane z przedmiotami fizycznymi i zawiera odpowiednie wytyczne.

A co z długimi łańcuchami autorstwa? Ta kwestia pojawiła się również w naszych wewnętrznych dyskusjach: jeśli Twój projekt opiera się na remiksie stworzonym przez kogoś, który z kolei jest adaptacją oryginału autorstwa jeszcze innej osoby, kogo należy wymienić w źródłach? GAtt określa praktyczne minimum: należy wymienić co najmniej autora oryginału oraz autora ostatniego dzieła pochodnego, na którym opiera się Twoja praca. Zachęcamy do wymieniania wszystkich osób w łańcuchu, ale to minimum sprawia, że sprawa pozostaje w granicach rozsądku.

Informacje o autorstwie oprogramowania (Software Attribution – SWAtt v1)

Podobnie jak GAtt, ale dotyczy wyłącznie oprogramowania. Wymaga umieszczenia widocznej informacji o autorstwie w interfejsie użytkownika oraz w kodzie źródłowym.

Mikroprzedsiębiorstwo (Micro Business – Micro v1)

Rozszerzenie dotyczące progu przychodów. Jeśli roczne przychody brutto (w okresie 12 miesięcy, z uwzględnieniem partnerów afiliacyjnych) nie przekraczają wartości jednego miliona euro, można korzystać z licencjonowanego produktu do wewnętrznych celów biznesowych bez konieczności posiadania oddzielnej licencji biznesowej.

Oto kilka konkretnych przykładów:

• Samodzielny projektant z Printables – dodatkowe źródło dochodu – nie jest wymagana żadna licencja
• Startup osiągający 600 tys. euro rocznie – w zakresie licencji, kontynuujcie rozwój
• Spółka zależna grupy o wartości 50 mln euro – brane są pod uwagę przychody spółki dominującej (przychody spółek powiązanych są sumowane) – wymagana jest umowa licencyjna z pierwotnym twórcą

To rozwiązanie ułatwia małym firmom korzystanie z otwartych rozwiązań bez nadmiernych formalności. Próg ten zaczyna obowiązywać w momencie, gdy rozważenie kwestii licencji staje się uzasadnione.

Badania i rozwój (Research & Development – RnD v1)

Ogranicza wykorzystanie w celach komercyjnych wyłącznie do badań i rozwoju (R&D). To rozszerzenie zostało stworzone na specjalne życzenie uczelni wyższych. Można przeprowadzać eksperymenty, tworzyć prototypy i opracowywać własne projekty w oparciu o licencjonowaną własność intelektualną. Produkcja wymaga zawarcia odrębnej umowy. Idealne rozwiązanie dla podmiotów, które chcą czerpać wiedzę z otwartych projektów bez masowej produkcji kopii.

Jak rozszerzenia współpracują ze sobą

Rozszerzenia mają charakter kumulatywny. Licencjodawca wybiera opcję „OCL v1.1 + General Attribution + Micro Business”, a każde rozszerzenie dodaje swoje warunki niezależnie. Rdzeń pozostaje „czysty”, system jest skalowalny, a każda kombinacja jest prawidłowa.

Co jeszcze zmieniło się w licencji podstawowej

Kilka ważnych zmian wykraczających poza system rozszerzeń:

Licencja Copyleft ma teraz charakter specyficzny dla OCL. W wersji 1.0 dzieła pochodne można było udostępniać na warunkach „licencji OCL lub dowolnej licencji niekomercyjnej typu share-alike”. W praktyce prawie żadna inna licencja nie spełniała tych warunków. Dlatego uprościliśmy zasady: jeśli rozpowszechniasz dzieła pochodne, musisz to robić na warunkach licencji OCL. Jedna norma, brak fragmentacji.

Zakres zastosowań biznesowych został rozszerzony. Sformułowanie „wewnętrzne wykorzystanie produkcyjne” zostało zastąpione sformułowaniem „wewnętrzne wykorzystanie biznesowe (w tym wewnętrzne wykorzystanie produkcyjne)”. Jeśli prowadzisz działalność gospodarczą i korzystasz z narzędzi lub projektów objętych licencją OCL w ramach codziennej działalności – nie tylko w produkcji, ale także w naprawach, tworzeniu prototypów, optymalizacji czy szkoleniach – licencja ta obejmuje Twoje działania.

Obowiązujące prawo jest wyraźnie przestrzegane. Dodaliśmy: „OCL nie ma pierwszeństwa przed bezwzględnie obowiązującymi wyjątkami i ograniczeniami wynikającymi z obowiązującego prawa”. Produkt fizyczny podlega prawu lokalnemu. Jeśli w danej jurysdykcji obowiązują zasady wyczerpania praw lub pierwszej sprzedaży, mają one zastosowanie. Taki był nasz zamiar od początku, a teraz zostało to wyraźnie zapisane w tekście.

Zakres praw własności intelektualnej jest bardziej przejrzysty. Zamiast niejasnego terminu „wzór” określamy teraz „zarejestrowany wzór lub patent na wzór oraz patent (użytkowy)”. Wiesz dokładnie, które kategorie praw własności intelektualnej są objęte umową i udostępnione społeczności.

Opublikowaliśmy właśnie części drukowane do INDX Upgrade dla CORE One+ na licencji OCL, wraz z plikami CAD dla CORE One i CORE One L.

Licencja OCL zyskuje na popularności nie tylko wśród twórców na Printables. Przykładem jest innowacyjna drukarka wolumetryczna opracowana przez grupę badawczą z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley. Działa ona w pewnym sensie podobnie jak tomografia komputerowa, ale na odwrót. Obrazy są wyświetlane na obracającej się fiolce z żywicą, a cała część powstaje jednocześnie, w ciągu zaledwie kilku minut. Nie ma tu żadnych warstw ani podpór. To prawdziwy krok naprzód w dziedzinie druku 3D!

Odpowiedzi na Twoje pytania

Od czasu premiery pewne pytania pojawiały się wielokrotnie – w zgłoszeniach na GitHubie, wątkach na Reddicie, e-mailach i rozmowach wewnętrznych. Wyjaśnijmy je.

„Zaprojektowałem coś, co pasuje do produktu objętego licencją OCL. Czy obowiązują mnie warunki tej licencji?”

To chyba najczęściej zadawane nam pytanie. Ogólnie rzecz biorąc – odpowiedź brzmi nie.

W samej licencji napisano: „Nie dotyczy to Twoich dzieł i modyfikacji, które nie są oparte na produkcie [objętym licencją] i/lub jego składnikach”.

Zaprojektowanie akcesorium, które można podłączyć do CORE One, nie oznacza, że jest to produkt pochodny. Celem licencji OCL jest zapobieganie uzależnieniu od jednego dostawcy, co oznacza, że kompatybilne akcesoria i części zamienne stanowią zaletę, a nie zagrożenie.

Kiedy więc mamy do czynienia z dziełem pochodnym? Gdy oryginalna, objęta licencją geometria znalazła się w Twoim projekcie (np. w wyniku edycji elementu objętego licencją). Otwarcie pliku w celu odczytania wymiarów i dopasowania elementów jest dopuszczalne.

„Prowadzę firmę. Czy mogę korzystać z narzędzi i maszyn objętych licencją OCL do wytwarzania własnych produktów?”

Tak. Jest to wyraźnie dozwolone. Licencja OCL przyznaje użytkownikom biznesowym prawo do „korzystania z produktu i modyfikowania go na własne potrzeby, wyłącznie w celach wewnętrznych”. Jeśli korzystasz z drukarki 3D, maszyny CNC lub oprogramowania objętego licencją OCL do wytwarzania własnych produktów – słuchawek, przyrządów, wsporników czy czegokolwiek innego – stanowi to wewnętrzne wykorzystanie w celach biznesowych. Nie kopiujesz projektu objętego licencją OCL. Wykorzystujesz go jako narzędzie.

„Jeśli wprowadzę zmiany w utworze objętym licencją OCL, czy muszę udostępnić te zmiany?”

Nie musisz niczego udostępniać. Wymóg ten ma zastosowanie [[0]]tylko wtedy, gdy zdecydujesz się na rozpowszechnianie[[1]]: jeśli publicznie udostępnisz swoje modyfikacje, musisz to zrobić na licencji OCL. Jeśli zachowasz je dla siebie, nie masz żadnych zobowiązań. Jest to w rzeczywistości ta sama zasada, na której opiera się np. licencja Creative Commons „Bez utworów zależnych”, co wiele osób błędnie interpretuje. „Bez utworów zależnych” nie oznacza, że nie możesz modyfikować modelu, a jedynie, że nie możesz rozpowszechniać zmodyfikowanej wersji.

Wykorzystanie licencji OCL na Printables (oraz CERN OHL-S v2)

Licencja OCL v1.1 jest już dostępna jako opcja na Printables. Podczas przesyłania modelu można wybrać licencję OCL v1.1 z rozszerzeniami lub bez nich. Printables przedstawia przejrzyste podsumowanie warunków licencji wraz z linkiem do pełnego tekstu.

Jeśli masz już na swoim koncie na Printables modele opublikowane na licencji OCL v1.0, pozostaną one objęte wersją v1.0. Możesz edytować projekt, aby zastosować licencję OCL v1.1, ale nie ma takiego obowiązku, a ponieważ licencja obowiązuje w momencie dystrybucji, wszyscy, którzy otrzymali projekt wcześniej, nadal będą związani pierwotną wersją.

Dodaliśmy również licencję CERN OHL-S v2 do Printables. Działa jak GPL dla oprogramowania, ale dotyczy sprzętu: każdy może produkować i sprzedawać Twój projekt lub używać go do trenowania AI, pod warunkiem udostępnienia wyników na tej samej licencji.

Tak więc zarówno OCL v1.1, jak i CERN OHL-S 2.0 są teraz dostępne jako opcje licencyjne na Printables, obok dotychczasowych propozycji. Jeśli pasują do Twojego projektu, możesz z nich skorzystać. Jeśli inna licencja bardziej Ci odpowiada, wybierz właśnie ją.

Aktualizacja sytuacji Soozafone

Nasi rzecznicy patentowi złożyli w USPTO wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w celu unieważnienia patentu na wzór przemysłowy produktu „Lucky 13” od Soozafone, opierając się na udokumentowanym stanie techniki. 11 marca 2026 r. USPTO wydało decyzję potwierdzającą, że patent na wzór przemysłowy nie powinien zostać przyznany, ponieważ nie był on nowy, a następnie odrzuciło zgłoszenie patentowe. To właśnie tego rodzaju walka pokazuje, dlaczego rozwiązania strukturalne mają znaczenie – każda pojedyncza batalia prawna jest kosztowna i czasochłonna. OCL zapewnia twórcom legitymację prawną od pierwszego dnia, a przepisy dotyczące przyznania patentu i naruszenia umowy tworzą wiele ścieżek egzekwowania praw, których sama licencja Creative Commons nie oferowała.

Co dalej?

Publikujemy rzeczywiste scenariusze, które przetestowaliśmy i zapraszamy społeczność do wspólnego przeprowadzania testów obciążeniowych. Pełna treść OCL jest dostępna na GitHubie — zgłaszajcie problemy, informujcie nas, co działa, a co nie. Mamy już kilka pomysłów na dalsze ulepszenia i uwzględnimy je w przyszłych wersjach.